Nghĩa vụ, pháp luật và vi phạm
Devoirs, loi et infractions · Quyền và nghĩa vụ · 28 ý chínhToutes les personnes en France, quelle que soit leur nationalité, doivent respecter la loi.
Mọi người ở Pháp, bất kể quốc tịch, đều phải tuân thủ pháp luật.
Les infractions · Các loại vi phạm Une infraction est un acte interdit par la loi et puni d'une sanction.
Vi phạm (infraction) là hành vi bị luật cấm và bị xử phạt.
3 types : contravention (la moins grave) → délit → crime (le plus grave).
3 loại: vi phạm hành chính (contravention) (nhẹ nhất) → tội nhẹ (délit) → tội nghiêm trọng (crime) (nặng nhất). Mẹo: C – D – C, tăng dần.
Contravention : amende (ex. jeter un mégot ou une bouteille dans la rue, mal stationner) – tribunal de police.
Contravention: phạt tiền (vd. vứt đầu lọc thuốc hay chai lọ ra đường, đỗ xe sai) – tòa vi cảnh.
La justice · Tư pháp Délit : jugé par le tribunal correctionnel (ex. vol, conduite sans permis, violences).
Délit: xét xử tại tòa hình sự (tribunal correctionnel) (vd. trộm cắp, lái xe không bằng, bạo hành).
Ảnh: Tiraden · CC BY-SA 4.0 Crime : jugé par la cour d'assises (ex. meurtre, viol, terrorisme).
Crime: xét xử tại tòa đại hình (cour d'assises) (vd. giết người, hiếp dâm, khủng bố).
Ne pas respecter la loi peut entraîner une amende, de la prison, ou la privation des droits civiques.
Vi phạm pháp luật có thể bị phạt tiền, tù giam, hoặc tước quyền công dân.
Le droit de vote · Quyền bầu cử Privé de ses droits civiques (ex. pour corruption ou fraude électorale), on ne peut plus voter, être élu ni être juré.
Khi bị tước quyền công dân (vd. vì tham nhũng hay gian lận bầu cử), không được bầu cử, ứng cử hay làm bồi thẩm.
Le non-respect du code de la route est une infraction ; conduire une moto sans permis est un délit.
Vi phạm luật giao thông là vi phạm pháp luật; lái mô tô không có bằng là tội (délit).
Les impôts · Thuế và dịch vụ công Payer ses impôts et déclarer ses revenus chaque année est obligatoire.
Nộp thuế và khai thu nhập hằng năm là bắt buộc.
Le juré d'assises · Bồi thẩm viên Être juré d'assises est un devoir civique : on est tiré au sort sur les listes électorales (Français, 23 ans minimum).
Làm bồi thẩm tòa đại hình (juré) là nghĩa vụ công dân: được bốc thăm từ danh sách cử tri (công dân Pháp, tối thiểu 23 tuổi).
Si on est appelé comme juré, on doit se présenter ; refuser sans motif est puni d'une amende.
Khi được gọi làm bồi thẩm, phải có mặt; từ chối không lý do bị phạt tiền.
Porter secours à une personne en danger est obligatoire ; ne pas le faire est un délit (non-assistance à personne en danger).
Cứu giúp người gặp nguy hiểm là bắt buộc; không làm là phạm tội (không cứu giúp người bị nạn).
Les numéros d'urgence · Số điện thoại khẩn cấp Exemple d'assistance : appeler les secours (15, 18, 112) ; on n'est pas obligé de se mettre soi-même en danger.
Ví dụ cứu giúp: gọi cấp cứu (15, 18, 112); không bắt buộc phải tự đặt mình vào nguy hiểm.
En cas d'accident : protéger la zone, alerter les secours, secourir si on sait le faire.
Khi có tai nạn: bảo vệ hiện trường, báo cấp cứu, sơ cứu nếu biết cách. Mẹo: « Bảo vệ – Báo – Cứu ».
Violences : appeler à l’aide · Bạo lực: gọi trợ giúp Témoin de violences : appeler le 17 (police) ou le 112 et témoigner.
Chứng kiến bạo lực: gọi 17 (cảnh sát) hoặc 112 và làm chứng.
Victime de violences : porter plainte au commissariat ou à la gendarmerie, se faire aider (associations, 3919).
Nạn nhân bạo lực: nộp đơn tố cáo tại đồn cảnh sát hoặc hiến binh, tìm hỗ trợ (hiệp hội, 3919).
Police et gendarmerie · Cảnh sát và hiến binh La police (en ville) et la gendarmerie (militaires, surtout à la campagne) assurent la sécurité et l'ordre public.
Cảnh sát (police) (ở thành phố) và hiến binh (gendarmerie) (quân nhân, chủ yếu ở nông thôn) bảo đảm an ninh và trật tự công cộng.
On doit obéir aux ordres des policiers et gendarmes ; refuser d'obtempérer est un délit.
Phải tuân lệnh cảnh sát và hiến binh; chống lệnh dừng xe là phạm tội.
La traite des êtres humains : recruter ou transporter une personne pour l'exploiter (prostitution, travail forcé) – c'est une infraction très grave, punie de lourdes peines de prison.
Buôn người: tuyển mộ hay vận chuyển một người để bóc lột (mại dâm, lao động cưỡng bức) – là hành vi phạm tội rất nghiêm trọng, bị phạt tù nặng.
Majorité civile : 18 ans. Majorité numérique (réseaux sociaux sans accord parental) : 15 ans.
Tuổi trưởng thành dân sự: 18 tuổi. Tuổi trưởng thành số (dùng mạng xã hội không cần phụ huynh đồng ý): 15 tuổi.
Vente d'alcool et de tabac interdite aux moins de 18 ans.
Cấm bán rượu bia và thuốc lá cho người dưới 18 tuổi.
Interdit de fumer dans les lieux publics fermés, transports, écoles, et depuis 2025 dans les parcs, plages et abribus ; autorisé chez soi.
Cấm hút thuốc ở nơi công cộng kín, phương tiện công cộng, trường học, và từ 2025 ở công viên, bãi biển, trạm xe buýt; được phép ở nhà mình.
Ảnh: Florian Pépellin · Public domain Déchets : il faut les trier et les réduire (réutiliser, réparer, composter, éviter les emballages).
Rác thải: phải phân loại và giảm thiểu (tái sử dụng, sửa chữa, ủ phân, tránh bao bì).
Déposer un objet (machine à laver, matelas) sur le trottoir est un dépôt sauvage interdit, puni d'amende → aller à la déchetterie.
Bỏ đồ (máy giặt, nệm) trên vỉa hè là đổ rác trái phép, bị phạt tiền → mang đến bãi thu gom rác (déchetterie).
Les démarches · Thủ tục hành chính Carte d'identité : il faut être Français ; demande en mairie (sur rendez-vous).
Căn cước công dân Pháp: phải là công dân Pháp; nộp đơn tại tòa thị chính (đặt lịch hẹn).
Les guerres mondiales · Hai cuộc Thế chiến Devoir de mémoire : se souvenir des victimes (guerres, Shoah, esclavage) pour ne pas répéter le passé.
Bổn phận ghi nhớ: tưởng nhớ nạn nhân (chiến tranh, Holocaust, nô lệ) để không lặp lại quá khứ.
Fraternité et solidarité · Bác ái và đoàn kết Solidarité : payer ses impôts et cotisations, aider les autres ; citoyenneté numérique : utiliser internet de façon responsable et respectueuse.
Đoàn kết: đóng thuế và các khoản đóng góp, giúp đỡ người khác; công dân số: dùng internet có trách nhiệm và tôn trọng người khác.