Quyền cơ bản và văn bản nền tảng
Droits fondamentaux et textes fondateurs · Quyền và nghĩa vụ · 30 ý chính
La Déclaration de 1789 · Tuyên ngôn Nhân quyền 1789 La Déclaration des droits de l'homme et du citoyen (DDHC) date du 26 août 1789, pendant la Révolution.
Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền (DDHC) ra đời ngày 26/8/1789, trong thời Cách mạng.
Ảnh: Jean-Jacques-François Le Barbier · Public domain Article 1er de la DDHC : « Les hommes naissent et demeurent libres et égaux en droits ».
Điều 1 DDHC: « Con người sinh ra và sống tự do, bình đẳng về quyền ».
La DDHC est le texte fondateur des droits et devoirs du citoyen ; elle fait partie de la Constitution.
DDHC là văn bản nền tảng về quyền và nghĩa vụ công dân; là một phần của Hiến pháp.
La Constitution de 1958 · Hiến pháp 1958 La Constitution actuelle est celle de la Ve République, du 4 octobre 1958.
Hiến pháp hiện hành là Hiến pháp Đệ ngũ Cộng hòa, ngày 4/10/1958.
La Constitution est le texte le plus important : elle organise les pouvoirs et garantit les droits et libertés.
Hiến pháp là văn bản tối cao: tổ chức các quyền lực và bảo đảm quyền và tự do.
La Constitution est le texte le plus difficile à modifier (référendum ou Congrès à 3/5).
Hiến pháp là văn bản khó sửa đổi nhất (trưng cầu dân ý hoặc Congrès với 3/5).
Syndicats et grève · Công đoàn và đình công Le préambule de 1946 ajoute des droits sociaux : égalité femmes-hommes, droit de grève, droit syndical, droit à la santé.
Lời mở đầu Hiến pháp 1946 bổ sung quyền xã hội: bình đẳng nam nữ, quyền đình công, quyền công đoàn, quyền được chăm sóc sức khỏe.
Charte de l'environnement · Hiến chương môi trường La Charte de l'environnement (2004, dans la Constitution en 2005) : droit de vivre dans un environnement sain et devoir de le protéger.
Hiến chương Môi trường (2004, đưa vào Hiến pháp 2005): quyền sống trong môi trường lành mạnh và nghĩa vụ bảo vệ môi trường.
Ảnh: Medium69 (William Crochot) · CC BY-SA 4.0 La Déclaration universelle des droits de l'homme a été adoptée par l'ONU à Paris en 1948.
Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền được Liên Hợp Quốc thông qua tại Paris năm 1948.
Droits fondamentaux : droits essentiels de toute personne (vie, dignité, liberté, égalité, sûreté, propriété).
Quyền cơ bản: các quyền thiết yếu của mọi người (sống, nhân phẩm, tự do, bình đẳng, an toàn, sở hữu).
Liberté de conscience · Tự do tín ngưỡng: tin, không tin, đổi đạo Liberté de conscience et de religion : croire en la religion de son choix, en changer, ou n'en avoir aucune.
Tự do lương tâm và tôn giáo: tin theo tôn giáo mình chọn, đổi đạo, hoặc không theo đạo nào.
La laïcité (1905) · Thế tục – luật 1905 Les citoyens français n'ont pas tous une religion ; la religion est un choix personnel.
Không phải mọi công dân Pháp đều có tôn giáo; tôn giáo là lựa chọn cá nhân.
Liberté d'expression · Tự do ngôn luận Liberté d'expression : dire et écrire ses opinions, dans les limites de la loi (pas d'injure, pas d'appel à la haine).
Tự do ngôn luận: nói và viết ý kiến của mình, trong giới hạn pháp luật (không lăng mạ, không kích động thù hận).
Ảnh: Benoît Prieur · CC0 Liberté de la presse (loi du 29 juillet 1881) : les journaux informent librement, sans censure.
Tự do báo chí (luật 29/7/1881): báo chí đưa tin tự do, không bị kiểm duyệt.
Ảnh: Jules* · CC BY-SA 4.0 Droit de manifester : se réunir sur la voie publique pour défendre une idée, après déclaration à la mairie ou à la préfecture, sans violence.
Quyền biểu tình: tụ họp nơi công cộng để bảo vệ quan điểm, sau khi khai báo với tòa thị chính hoặc tỉnh, không bạo lực.
Droit de grève : les salariés peuvent arrêter collectivement le travail pour défendre leurs revendications.
Quyền đình công: người lao động có thể cùng nhau ngừng việc để bảo vệ yêu sách của mình.
Liberté de circulation : aller et venir librement en France et sortir du territoire.
Tự do đi lại: tự do đi lại trong nước Pháp và ra nước ngoài.
Droit à la sûreté : nul ne peut être arrêté sauf dans les cas prévus par la loi (contre l'arrestation arbitraire).
Quyền an toàn thân thể: không ai bị bắt trừ những trường hợp luật định (chống bắt giữ tùy tiện).
La justice · Tư pháp Présomption d'innocence : toute personne est innocente tant qu'elle n'a pas été jugée coupable.
Suy đoán vô tội: mọi người được coi là vô tội cho đến khi bị tòa tuyên có tội.
Droits de la défense : être assisté par un avocat ; l'aide juridictionnelle aide ceux qui ont peu d'argent.
Quyền bào chữa: được luật sư hỗ trợ; trợ giúp pháp lý (aide juridictionnelle) giúp người có thu nhập thấp.
En garde à vue, on a le droit à un avocat, à un médecin, de prévenir un proche et de garder le silence.
Khi bị tạm giữ (garde à vue), có quyền gặp luật sư, bác sĩ, báo cho người thân và giữ im lặng.
Abolition de l'esclavage · Bãi bỏ chế độ nô lệ Dignité humaine : interdiction de la torture, de l'esclavage, de la traite et des traitements dégradants.
Nhân phẩm con người: cấm tra tấn, nô lệ, buôn người và đối xử hạ nhục.
Abolition de la peine de mort · Bãi bỏ án tử hình La peine de mort est abolie depuis 1981 (Robert Badinter) et interdite par la Constitution depuis 2007.
Án tử hình đã bị bãi bỏ từ năm 1981 (Robert Badinter) và bị Hiến pháp cấm từ 2007.
Contraception et IVG · Tránh thai và phá thai hợp pháp IVG (avortement) : autorisée depuis la loi Veil (1975), possible jusqu'à 14 semaines de grossesse ; liberté inscrite dans la Constitution en 2024.
Phá thai (IVG): hợp pháp từ luật Veil (1975), được thực hiện đến 14 tuần thai; quyền này được ghi vào Hiến pháp năm 2024.
Toute femme, même mineure, peut demander une IVG, sans l'accord du conjoint.
Mọi phụ nữ, kể cả trẻ vị thành niên, đều có thể yêu cầu phá thai, không cần chồng/bạn đời đồng ý.
L'autorité parentale · Quyền và trách nhiệm cha mẹ PMA = procréation médicalement assistée ; ouverte depuis 2021 aux couples de femmes et aux femmes seules (liberté de fonder une famille).
PMA = hỗ trợ sinh sản y tế; từ 2021 mở cho cặp đôi nữ và phụ nữ độc thân (quyền lập gia đình).
Mariage : libre choix du conjoint ; ouvert aux couples de même sexe depuis 2013 ; la polygamie est interdite.
Hôn nhân: tự do chọn người phối ngẫu; mở cho cặp đồng giới từ 2013; đa thê bị cấm.
Le divorce est toujours possible : chaque époux peut le demander.
Ly hôn luôn có thể: mỗi bên vợ hoặc chồng đều có quyền yêu cầu.
L'État peut limiter les libertés au nom de l'ordre public, de la sécurité, de la santé ou des droits d'autrui (intérêt général).
Nhà nước có thể giới hạn các quyền tự do vì trật tự công cộng, an ninh, sức khỏe hoặc quyền của người khác (lợi ích chung).
Le droit de vote · Quyền bầu cử Être citoyen : avoir la nationalité d'un État, avec des droits (voter, être élu) et des devoirs.
Là công dân: có quốc tịch của một nước, với quyền (bầu cử, ứng cử) và nghĩa vụ.