Các thời kỳ và nhân vật lịch sử
Grandes périodes et personnages · Lịch sử, địa lý và văn hóa · 30 ý chính
Ảnh: Unknown · Public domain Préhistoire : peintures de la grotte de Lascaux (Dordogne), il y a environ 17 000 ans.
Thời tiền sử: tranh trong hang Lascaux (Dordogne), khoảng 17 000 năm trước.
La frise chronologique · Dòng thời gian lịch sử 52 av. J.-C. : le chef gaulois Vercingétorix est battu par Jules César à Alésia.
Năm 52 TCN: thủ lĩnh người Gaulois Vercingétorix thua Julius Caesar ở Alésia.
La monarchie · Chế độ quân chủ Vers 496 : baptême de Clovis, roi des Francs, à Reims. Les rois de France sont ensuite couronnés à Reims. En 800, Charlemagne devient empereur.
Khoảng năm 496: Clovis, vua người Frank, chịu phép rửa tại Reims. Sau đó các vua Pháp đều đăng quang ở Reims. Năm 800, Charlemagne lên ngôi hoàng đế.
Ảnh: Didier Descouens · Public domain 1429-1431 : Jeanne d'Arc combat les Anglais pendant la guerre de Cent Ans.
1429-1431: Jeanne d'Arc chiến đấu chống quân Anh trong Chiến tranh Trăm năm.
Ảnh: Hyacinthe Rigaud · CC0 Louis XIV, le « Roi-Soleil » (règne 1643-1715), fait construire le château de Versailles.
Louis XIV, « Vua Mặt Trời » (trị vì 1643-1715), cho xây cung điện Versailles.
Ảnh: Nicolas de Largillière · CC0 XVIIIe siècle : les Lumières (Voltaire, Montesquieu, Rousseau, Diderot) défendent la raison et la liberté ; Montesquieu et Voltaire dénoncent l'esclavage.
Thế kỷ XVIII: phong trào Khai sáng (Voltaire, Montesquieu, Rousseau, Diderot) đề cao lý trí và tự do; Montesquieu và Voltaire lên án chế độ nô lệ.
Ảnh: Jean-Marc Ayrault · CC BY 2.0 XVIIIe siècle : Nantes est le principal port français de la traite négrière.
Thế kỷ XVIII: Nantes là cảng chính của Pháp trong buôn bán nô lệ da đen.
La Révolution (1789) · Cách mạng Pháp 1789 1789 : début de la Révolution française ; 14 juillet 1789 : prise de la Bastille ; 26 août 1789 : DDHC.
1789: bắt đầu Cách mạng Pháp; 14/7/1789: chiếm ngục Bastille; 26/8/1789: Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền.
Ảnh: Antoine-François Callet · Public domain Le roi pendant la Révolution est Louis XVI ; il est guillotiné le 21 janvier 1793. En 1792, la Ire République est proclamée.
Vua thời Cách mạng là Louis XVI; bị chém đầu bằng máy chém ngày 21/1/1793. Năm 1792, nền Đệ nhất Cộng hòa được tuyên bố.
Napoléon et le Code civil · Napoléon và Bộ luật Dân sự Napoléon Bonaparte : général, puis empereur (Napoléon Ier) en 1804 ; il crée le Code civil (1804) et les préfets.
Napoléon Bonaparte: tướng quân, rồi lên ngôi hoàng đế (Napoléon I) năm 1804; ông lập ra Bộ luật Dân sự (1804) và chức tỉnh trưởng.
Abolition de l'esclavage · Bãi bỏ chế độ nô lệ Esclavage : aboli une première fois en 1794, rétabli par Napoléon, puis aboli définitivement en 1848 grâce à Victor Schœlcher, sous la IIe République (qui crée aussi le suffrage universel masculin).
Chế độ nô lệ: bãi bỏ lần đầu năm 1794, Napoléon tái lập, rồi bị bãi bỏ vĩnh viễn năm 1848 nhờ Victor Schœlcher, dưới Đệ nhị Cộng hòa (cũng là lúc có phổ thông đầu phiếu cho nam giới).
L'école publique laïque · Trường công thế tục 1870 : IIIe République ; 1881-1882 : lois Jules Ferry, l'école devient gratuite (1881), laïque et obligatoire (1882), pour instruire tous les enfants et former des citoyens.
1870: Đệ tam Cộng hòa; 1881-1882: luật Jules Ferry, trường học trở nên miễn phí (1881), thế tục và bắt buộc (1882), nhằm dạy chữ cho mọi trẻ em và đào tạo công dân.
La laïcité (1905) · Thế tục – luật 1905 1905 : loi de séparation des Églises et de l'État.
1905: luật tách biệt Giáo hội và Nhà nước.
Les guerres mondiales · Hai cuộc Thế chiến Première Guerre mondiale : 1914-1918 ; armistice le 11 novembre 1918 (jour férié).
Chiến tranh thế giới thứ nhất: 1914-1918; đình chiến ngày 11/11/1918 (ngày nghỉ lễ).
Seconde Guerre mondiale : 1939-1945 ; la France est occupée, le régime de Vichy (Pétain) collabore avec l'Allemagne nazie.
Chiến tranh thế giới thứ hai: 1939-1945; Pháp bị chiếm đóng, chính quyền Vichy (Pétain) hợp tác với Đức Quốc xã.
L'appel du 18 juin 1940 · Lời kêu gọi 18/6/1940 18 juin 1940 : appel du général de Gaulle à la Résistance, depuis Londres.
18/6/1940: lời kêu gọi kháng chiến của tướng de Gaulle, phát từ London.
Ảnh: Agence Presse Libération F.F.I. · CC0 Figures de la Résistance : Jean Moulin, Lucie Aubrac, Joséphine Baker, Missak Manouchian.
Những nhân vật Kháng chiến: Jean Moulin, Lucie Aubrac, Joséphine Baker, Missak Manouchian.
Ảnh: Guilhem Vellut from Paris, France · CC BY 2.0 La Shoah : l'extermination d'environ 6 millions de Juifs par les nazis. On l'étudie à l'école pour le devoir de mémoire et contre le racisme.
Shoah (Holocaust): cuộc diệt chủng khoảng 6 triệu người Do Thái bởi Đức Quốc xã. Được dạy ở trường vì bổn phận ghi nhớ và để chống phân biệt chủng tộc.
Ảnh: Chief Photographer's Mate (CPHoM) Robert F. Sargent · Public domain 6 juin 1944 : débarquement allié en Normandie ; 25 août 1944 : libération de Paris.
6/6/1944: quân Đồng minh đổ bộ lên Normandie; 25/8/1944: giải phóng Paris.
Le vote des femmes · Phụ nữ được bầu cử 1944 : les femmes obtiennent le droit de vote (elles votent pour la première fois en 1945).
1944: phụ nữ có quyền bầu cử (lần đầu đi bầu năm 1945).
Ảnh: Jack Downey, U.S. Office of War Information · Public domain 8 mai 1945 : victoire des Alliés et fin de la guerre en Europe (jour férié). 1945 : création de l'ONU et de la Sécurité sociale.
8/5/1945: Đồng minh chiến thắng, kết thúc chiến tranh ở châu Âu (ngày nghỉ lễ). 1945: thành lập Liên Hợp Quốc và An sinh xã hội.
1946 : IVe République. Décolonisation surtout en Afrique (1960) ; fin de l'Indochine (1954) et de l'Algérie (1962).
1946: Đệ tứ Cộng hòa. Phi thực dân hóa chủ yếu ở châu Phi (1960); kết thúc Đông Dương (1954) và Algérie (1962).
Anciennes colonies : Algérie, Sénégal, Vietnam (Indochine), Madagascar, Côte d'Ivoire, Maroc, Tunisie…
Các thuộc địa cũ: Algérie, Sénégal, Việt Nam (Đông Dương), Madagascar, Bờ Biển Ngà, Maroc, Tunisie…
La Constitution de 1958 · Hiến pháp 1958 1958 : le général de Gaulle fonde la Ve République (Constitution du 4 octobre 1958) ; il est le premier Président élu (1958). Il y a eu 5 Républiques en tout.
1958: tướng de Gaulle lập ra Đệ ngũ Cộng hòa (Hiến pháp 4/10/1958); ông là Tổng thống đầu tiên được bầu (1958). Pháp đã trải qua tổng cộng 5 nền Cộng hòa.
Le Président de la République · Tổng thống Depuis 1962 (référendum), le Président est élu au suffrage universel direct ; première élection en 1965.
Từ năm 1962 (trưng cầu dân ý), Tổng thống được bầu trực tiếp; lần đầu năm 1965.
Ảnh: Kefaire · CC0 Présidents de la Ve : de Gaulle (1959-1969), Pompidou (1969-1974), Giscard d'Estaing (1974-1981), Mitterrand (1981-1995).
Các Tổng thống Đệ ngũ Cộng hòa: de Gaulle (1959-1969), Pompidou (1969-1974), Giscard d'Estaing (1974-1981), Mitterrand (1981-1995).
Suite : Chirac (1995-2007), Sarkozy (2007-2012), Hollande (2012-2017), Macron (depuis 2017).
Tiếp theo: Chirac (1995-2007), Sarkozy (2007-2012), Hollande (2012-2017), Macron (từ 2017). Mẹo: « Đờ – Pôm – Gis – Mit – Chi – Sar – Hô – Ma ».
Contraception et IVG · Tránh thai và phá thai hợp pháp Simone Veil : rescapée de la Shoah, ministre, loi sur l'IVG (1975), présidente du Parlement européen (1979) ; au Panthéon.
Simone Veil: người sống sót sau Holocaust, bộ trưởng, đưa ra luật phá thai (1975), Chủ tịch Nghị viện châu Âu (1979); an táng tại Điện Panthéon.
Abolition de la peine de mort · Bãi bỏ án tử hình 1981 : abolition de la peine de mort, sous le président François Mitterrand (loi Badinter).
1981: bãi bỏ án tử hình, dưới thời Tổng thống François Mitterrand (luật Badinter).
La construction européenne · Lịch sử xây dựng châu Âu Construction européenne : 1951 CECA, 1957 CEE, 1992 Union européenne (Maastricht), 2002 euro en France.
Xây dựng châu Âu: 1951 CECA, 1957 CEE, 1992 Liên minh châu Âu (Maastricht), 2002 đồng euro ở Pháp.